معرفی قطعات کولر گازی
کولرهای گازی از دو بخش کلی مکانیکی و الکتریکی تشکیل شده اند که هر کدام قطعات حیاتی متعددی را در بر میگیرند. اجزای مکانیکی شامل کمپرسور، کندانسور، اواپراتور، فیلتر، لوله مویی، پروانه ها، سینی زیرین و خروجی هوا هستند. در بخش الکتریکی نیز قطعاتی مانند موتور فن، ترموستات، رله، اورلود، کلید چند حالته و تابلو برق قرار دارند. در ادامه هر قطعه به خوبی بررسی شده است.
اجزای مکانیکی کولر گازی
اجزای مکانیکی کولر گازی مجموعه قطعاتی هستند که کنارهم قرار گرفته اند تا مسیر حرکت گاز مبرد را ایجاد کرده و فرآیند تولید سرما را ممکن کنند. عملکرد هماهنگ این قطعات باعث می شود چرخه سرمایش به درستی انجام شود و بدیهی است که بروز مشکل در هر یک از بخش ها می تواند کیفیت تولید سرما را به شدت کاهش دهد و عملکرد دستگاه را مختل کند.
کمپرسور کولر گازی
کمپرسور کولر گازی خود از دو بخش اصلی الکتریکی و مکانیکی تشکیل شده است. قسمت الکتریکی آن همان موتور است و زمانی که این موتور با سایر قطعات مکانیکی ترکیب می شود، مجموعه کامل کمپرسور شکل می گیرد. کولرهای گازی معمولا از دو نوع کمپرسور استفاده می کنند:
- کمپرسور روتاری (دورانی): با اتصال برق، موتور الکتریکی باعث چرخش روتور می شود و روتور گاز را از مسیر برگشت مکیده و با فشار بالا وارد مسیر رفت می کند. این چرخه باعث می شود تولید سرما بهصورت مداوم ادامه داشته باشد.
- کمپرسور پیستونی: ساختاری شبیه موتورهای پیستونی خودرو دارد؛ با این تفاوت که نیروی محرک آن به جای احتراق، انرژی الکتریکی است. حرکت پیستون باعث مکش و فشردهسازی گاز مبرد شده و چرخه سرمایش را تکمیل میکند.
کندانسور (رادیاتور)
زمانی که گاز مبرد از کمپرسور خارج می شود، دمای آن به شکل قابل توجهی افزایش پیدا می کند. برای کاهش این گرما، گاز وارد کندانسور می شود. کندانسور زیر فشار هوایی قرار دارد که به وسیله چرخش پروانه فن ایجاد می شود و این جریان هوا بخش زیادی از حرارت گاز را دفع می کند. کاهش دما در این مرحله برای ادامه فرآیند سرمایش کاملا حیاتی است.
فیلتر یا درایر
بعد از خروج گاز از کندانسور، مبرد از فیلتر درایر عبور می کند تا هرگونه رطوبت، جرم گرفتگی یا ذرات اضافی موجود در لوله ها از آن جدا شود. عبور گاز از درایر باعث می شود مبرد کاملا تمیز و خشک وارد مرحله بعدی چرخه سرمایش شود و عملکرد سیستم در طولانی مدت دچار افت کیفیت نشود.
اواپراتور
اواپراتور کولر گازی از نظر عملکرد با اواپراتور یخچال متفاوت است. در یخچال، این بخش محل ایجاد یخ و انجماد است اما در کولر گازی اواپراتور شامل لوله هایی بسیار سرد است که در مسیر عبور گاز تبخیر شونده قرار دارند. لوله های اواپراتور معمولا از آلومینیوم ساخته می شود تا انتقال سرما با سرعت بیشتری انجام گیرد. با ورود گاز به این بخش، مبرد تبخیر شده و سرما تولید می شود. پروانه فن نیز با چرخش خود هوای محیط را از روی این لوله ها عبور داده و هوای سرد را وارد اتاق می کند تا دمای محیط به مرور کاهش یابد.
پروانه های کولر گازی
در اغلب کولرهای گازی دو پروانه وجود دارد که هر دو روی محور موتور نصب شده اند. پروانه اواپراتور وظیفه دارد هوا را از مجرای ورودی مکیده و با فشار روی لوله های سرد اواپراتور بدمد تا هوای خنک به محیط هدایت شود.
پروانه کندانسور نیز دقیقا نقش معکوس دارد؛ این پروانه هوا را از بیرون مکیده و با فشار روی کندانسور میدمد تا گرمای گاز مبرد کاهش پیدا کند. هوای خروجی از کندانسور معمولا بسیار گرم است و به بیرون از محیط هدایت می شود تا داخل خانه گرم نشود.
لوله کاپیلاری (لوله مویی)
لوله کاپیلاری که طول و قطر آن نسبت به ظرفیت کولر متفاوت است، وظیفه دارد گاز مبرد را پس از عبور از درایر به حالت مایع تبدیل کرده و آن را تا ابتدای اواپراتور هدایت کند. این لوله معمولا از جنس مس ساخته می شود و رابط اصلی بین خروجی درایر و ورودی اواپراتور است.
سینی زیر کولر گازی
در شرایطی مانند شارژ بیش از حد گاز مبرد یا تنظیم نبودن ترموستات با دمای محیط، ممکن است روی لوله های اواپراتور یخ زدگی ایجاد شود و هنگام خاموش شدن کمپرسور، یخ ها ذوب شده و آب حاصل از ذوب به داخل سینی زیر کولر چکه کند.
سینی کف کولر معمولا رنگآمیزی می شود تا در برابر زنگ زدگی و رطوبت مقاوم باشد. این سینی دارای خروجی مخصوص است که از طریق یک شیلنگ، آب را از دستگاه خارج و به بیرون هدایت میکند.
خروجی هوای سرد و فیلتر مربوطه
هوای خنک تولید شده در بیشتر کولرهای گازی از قسمت جلویی دستگاه خارج می شود. پیش از خروج هوا، معمولا یک فیلتر اسفنجی یا توری در مسیر قرار دارد تا از ورود گرد و غبار به داخل مسیر عبور هوا جلوگیری کرده و کیفیت هوای خروجی حفظ شود.
اجزای الکتریکی کولر گازی
اجزای الکتریکی کولر گازی مجموعه ای از قطعات حساس و ضروری هستند که وظیفه راهاندازی، کنترل و حفظ عملکرد دستگاه را بر عهده دارند. این قطعات شامل موتور الکتریکی، رله، اورلود، ترموستات، موتور فن، کلید چند حالته، لامپ خبر، خازن راه انداز و کلید اصلی کولر می شوند. هر کدام از این اجزا نقش ویژه ای در عملکرد صحیح سیستم سرمایش دارند و اختلال در هر بخش می تواند کل چرخه کار کولر را مختل کند.
موتور الکتریکی
موتور الکتریکی کولر گازی از نوع آسنکرون با دو سیم پیچ اصلی و کمکی است. در لحظه راهاندازی، هر دو سیم پیچ با هم فعال می شوند تا بیشترین گشتاور اولیه به موتور وارد شود و پس از شروع بهکار کمپرسور، سیم پیچ کمکی توسط رله از مدار خارج می شود. این فرآیند باعث می شود موتور در حالت پایدار و با مصرف انرژی مناسب به کار خود ادامه دهد.
این موتور پس از استارت، گاز مبرد را از لوله برگشت مکیده و پس از فشرده سازی آن در کمپرسور، مبرد را وارد مسیر مکانیکی کولر می کند تا سرمای لازم تولید شود. آموزش سیم پیچی این نوع موتورها نیز در دوره های مختلف قابل یادگیری می باشد.
رله
رله یکی از مهمترین اجزای الکتریکی کولر گازی است که نقش اصلی آن کنترل ورود و خروج سیم پیچ کمکی و اصلی در لحظه استارت است. عملکرد صحیح این قطعه برای راهاندازی موتور ضروری است و هرگونه خرابی، تاخیر یا عدم سوئیچ صحیح رله می تواند از روشن شدن کمپرسور جلوگیری کند.
رله با ایجاد اتصال موقت برای سیم پیچ کمکی به موتور کمک می کند تا بیشترین توان را در شروع کار دریافت کند و پس از پایدار شدن موتور، سیم پیچ کمکی را از مدار خارج می سازد. سلامت این قطعه، تاثیر مستقیم بر راندمان کمپرسور و طول عمر آن دارد.
اورلود
اورلود یک قطعه حفاظتی بسیار مهم است که وظیفه محافظت از کمپرسور در برابر افزایش جریان یا افزایش دمای بیش از حد را بر عهده دارد. در صورتیکه جریان مصرفی یا دمای داخلی کمپرسور از حد مجاز فراتر رود، اورلود مدار الکتریکی کمپرسور را قطع کرده و از آسیب جدی جلوگیری می کند.
تا زمانی که علت اصلی افزایش دما یا جریان برطرف نشود، کمپرسور روشن نخواهد شد. تنظیم نبودن یا حساسیت بیش از حد اورلود نیز می تواند باعث خاموش شدن مکرر دستگاه شود و عملکرد کلی کولر را مختل کند.
ترموستات
ترموستات وظیفه تنظیم و کنترل میزان سرمای تولید شده در کولر گازی را بر عهده دارد. لوله بلوی ترموستات که روی اواپراتور قرار گرفته است، تغییرات دمایی را تشخیص داده و بر اساس میزان سرما یا گرما، فرمان قطع یا وصل شدن تولید سرما را صادر می کند. با افزایش سرمای اواپراتور، گاز داخل لوله بلو منقبض شده و باعث عملکرد اتومات ترموستات می شود و هنگامی که دما افزایش می یابد، ترموستات مجددا مدار را وصل کرده و دستگاه وارد چرخه سرمایش میشود. عملکرد صحیح ترموستات در حفظ مصرف انرژی و جلوگیری از یخ زدگی اواپراتور بسیار موثر است.
موتور فن کولر گازی
موتور فن وظیفه تامین جریان هوای لازم را برای عبور از اواپراتور و کندانسور بر عهده دارد. این موتور از نوع آسنکرون است و معمولا دارای چند سرعت متفاوت می باشد تا کاربر بتواند شدت باد خروجی کولر گازی را تنظیم کند. وجود سر سیم های خروجی برای هر یک از دورهای مختلف و سیم مشترک، امکان تغییر سرعت و کنترل جریان هوا را فراهم می کند. سلامت موتور فن نقش مهمی در کیفیت سرمای خروجی و جلوگیری از فشار اضافی بر کمپرسور دارد.
کلید چند حالته (کلید فن)
این کلید برای تنظیم سرعت های مختلف موتور فن به کار میرود و عملکردی شبیه کلید چند حالته پنکه دارد، با این تفاوت که ساختار داخلی آن ساده تر بوده و از سیم پیچ های تولید سرعت استفاده نمی کند. کاربر می تواند با استفاده از این کلید، شدت باد کولر گازی را در حالت های مختلف تنظیم کرده و بر اساس شرایط محیطی، مقدار جریان هوا را تغییر دهد.
تابلو برق کولر گازی
تابلو برق کولر گازی شامل مجموعه ای از کلیدها و کنترلکننده های اصلی دستگاه از جمله ولوم ترموستات، کلید سرعت فن و کلید اصلی روشن و خاموش کردن کولر گازی است. این تابلو مرکز فرمان سیستم الکتریکی دستگاه به شمار میرود.
طراحی صحیح تابلو و اتصال درست قطعات در این بخش، تاثیر مستقیمی بر عملکرد پایدار و بدون نقص کولر دارد.
نکات مهم در استفاده و نگهداری از کولر گازی شامل چه مواردی می شود؟
برای عملکرد بهتر کولر گازی و افزایش طول عمر دستگاه، رعایت چند نکته ضروری است که باعث کاهش مصرف انرژی، جلوگیری از آسیب دیدگی قطعات و بهبود راندمان سیستم می شود:
- همیشه از سیمکشی، پریز و کابل مناسب با توان مصرفی کولر استفاده کنید تا از داغ شدن اتصالات و آسیب دیدگی مدار جلوگیری شود.
- بهتر است کولر به یک فیوز اختصاصی مجهز باشد تا در برابر نوسانات جریان و اتصال کوتاه محافظت شود.
- هرچند دست زدن به بدنه کولر رایج نیست، اما توصیه می شود دستگاه را به سیستم ارت مناسب نیز متصل کنید تا ایمنی کامل برقرار باشد.
- سینی زیر کولر را در صورت نیاز رنگ آمیزی کنید تا در برابر رطوبت، خوردگی و شرایط محیطی مقاوم بماند.
- دستگاه را در محلی نصب کنید که در معرض باران، تابش مستقیم آفتاب یا رطوبت شدید قرار نگیرد؛ این کار باعث افزایش راندمان و کاهش مصرف برق میشود.
- تنظیم ترموستات روی دمای مناسب، علاوه بر کاهش مصرف انرژی، از استهلاک غیرضروری کمپرسور و قطعات داخلی جلوگیری می کند.
- پیش از شروع فصل گرما، دستگاه را کاملا سرویس کرده، مسیر خروج آب، فیلترها و اجزای مکانیکی و الکتریکی را بررسی کنید.
- در ساعات اولیه شب که ولتاژ برق پایین تر است، از روشن کردن کولر خودداری کنید تا کمپرسور تحت فشار قرار نگیرد و عمر دستگاه کاهش پیدا نکند.
در این مطلب، با بررسی دقیق اجزای مکانیکی و الکتریکی، از راز عملکرد کولر گازی مطلع شدیم. اکنون شما به خوبی با نقش حیاتی هر قطعه در چرخه سرمایش و اهمیت تعامل میان آنها آشنا هستید.
اگر از کولر گازی یا اسپلیت در منزل یا محل کار خود استفاده می کنید و برای سرویس دوره ای، عیبیابی دقیق یا تعمیرات تخصصی به دنبال افراد کارآزموده و حرفه ای هستید، میتوانید با اطمینان کامل روی خدمات نمایندگی گری لند حساب کنید. تیم متخصص و با تجربه ما آماده است تا با تکیه بر دانش فنی و استانداردهای روز، خدمات سرویس و تعمیرات تخصصی کولر گازی گری شما را با بالاترین کیفیت و در سریعترین زمان ممکن انجام دهد. برای مشاوره و دریافت خدمات حرفه ای، همین حالا با ما تماس بگیرید.